Info Brief 210: 6 september 2021

◙ Einde van de tunnel nog lang niet in zicht voor Bernardo Caal Xol

            We kregen van de advocaat van de verdediging uitgebreide informatie.

Er lopen twee rechtszaken tegen Bernardo. De eerste heeft te maken met zijn verzet tegen de multinationals die stuwdammen bouwen op de rivieren in de regio. De tweede zaak heeft te maken met een juridische reactie op het feit dat het Ministerie van Onderwijs Bernardo aanklaagt voor de misdaden van ongeoorloofde toe-eigening van onverdiende lonen en fraude. Maar tijdens de hoorzitting op 24 augustus jongstleden werd voor de rechter aangetoond dat Bernardo een syndicalist is binnen de vakbond van het onderwijzend personeel van Alta Verapaz en dat de wet toelaat vakbondsopdrachten uit te voeren tijdens schoolmomenten.

            Het debat ging erover of Bernardo naar een mondeling en openbaar proces moet dan wel of de zaak op verzoek van de verdediging kon worden geseponeerd.

            De zitting was eerder al geschorst, omdat het Openbaar Ministerie niet beschikte over een deel van het onderzoeksmateriaal dat bij de tenlastelegging was gevoegd. De rechter beval dan maar dat het Openbaar Ministerie op de volgende zitting deze materiële elementen van het onderzoek aan de verdediging zou presenteren. De hoorzitting staat bekend als een ‘tussenfase.’

(Spaanse NGO’s op de bres voor Bernardo – foto: CRN Noticias)

            Tijdens de hoorzitting in de ‘tussenfase’ werd aan de rechter, namens de verdediging van Bernardo, opgeworpen of het Openbaar Ministerie in staat was zijn werk te doen of dat er sprake was van nog maar eens een legale daad van criminalisering. Immers de beschuldiging was in het geheel niet objectief, onpartijdig of wetenschappelijk.  En aan de rechter werden alleen bewijzen tegen Bernardo voorgelegd, terwijl het Openbaar Ministerie ook verplicht is om bewijzen in het voordeel van de beschuldigende aan te voeren. En dat heeft het Openbaar Ministerie niet gedaan.

            Bovendien, gezien enkele tegenstrijdigheden in het onderzoek, verzocht de verdediging om seponering van de zaak, om de verwerping van de tenlastelegging, en vervolgens om de beëindiging van de zaak vanwege de onmogelijkheid om deze in een openbaar debat te brengen. Tijdens de verdediging van Bernardo werden als argumenten aangevoerd dat hij leraar basisonderwijs is en vakbondsman. De beschuldiging van het Openbaar Ministerie bestond erin dat hij tijdens de periode van 6 januari 2012 tot 31 augustus 2013 als leraar niet werkte. Voor de rechter werd aangetoond dat hij in die periode vakbondsactiviteiten uitoefende, met documenten waarin de verschillende activiteiten en data werden genoteerd met handtekeningen, stempels en namen van personen, staatsinstellingen en autoriteiten waar hij actief was.

Bovendien werd aangetoond dat de uitsluiting van Bernardo uit de vakbond anomalieën vertoonde, en dat Bernardo vervolgens juridische stappen ondernam tegen deze uitsluiting en dat bovendien een arbeidsrechter de uitsluiting nietig verklaarde. En hoewel de tegenpartij, zijnde de Guatemalteekse Vakbond van het Onderwijs, de beslissing van de rechter aanvocht, schoof de rechter de bezwaren van de tegenpartij opzij, waardoor Bernardo volledig in zijn recht stond om in de vakbond te blijven.

            Desondanks besloot de Minister van Onderwijs Bernardo te ontslaan als leraar van de hem toegewezen school. En met dit ontslag diende het Openbaar Ministerie, op verzoek van het Directoraat van Onderwijs van het Departement Alta Verapaz van het Ministerie van Onderwijs, een strafklacht tegen hem in.

            Tenslotte werd een analyse gemaakt van de strafbare feiten die het Openbaar Ministerie Bernardo wil ten laste leggen voor het mondelinge debat, wat betreft de strafbare feiten: ‘verduistering en onrechtmatige toe-eigening en subsidiair speciaal geval van fraude.’  Twee  strafbare feiten die echter niet voldoen aan de technische vereisten als rechtsfiguren.

Op basis van de argumenten van de verdediging, besloot de rechter de zaak niet in debat te brengen noch te seponeren, maar de zaak voorlopig te sluiten. Dit betekent dat het Openbaar Ministerie een termijn krijgt om andere elementen van het onderzoek te verzamelen en dat deze ‘tussenfase’ zou worden herhaald op 11 april 2022.  De advocaat was van mening dat de rechter geen goede analyse maakte van de uiteenzetting van de verdediging.  Daarop besloot de verdediging, samen met Bernardo, om tegen de beslissing in beroep te gaan, wel bewust van de gevolgen, niet alleen op juridisch vlak, maar ook wat betreft de opzettelijke vertragingen van de zaak, die dit met zich meebrengt en waardoor Bernardo gecriminaliseerd en opgesloten blijft.

De argumenten van de procureur-generaal en het Ministerie van Onderwijs  waren te onsamenhangend en toch besloot de rechter om het Openbaar Ministerie een kans te geven om zijn werk goed te doen. De advocaat van de verdediging zei tijdens de zitting en in de media het volgende: ‘Het lijkt erop dat de rechter het standpunt van het Openbaar Ministerie corrigeert.’ 

Guido De Schrijver, Steungroep ‘Solidair met Guatemala’, Lidorganisatie van EU-LAT Network  en van Europees Netwerk Oscar Romero Comités

Info Brief 209: 31 augustus 2021

◙ Brief van de Verenigde Naties aan de Guatemalteekse regering 

            In maart dit jaar lanceerden we met de Ad-Hoc Groep ‘Voor de vrijlating van Bernardo Caal Xol’ een brief gericht tot de Raad voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties ter gelegenheid van haar 46ste sessie. 

            Die brief werd ondertekend door meer dan 300 organisaties en personen op internationaal vlak. Inmiddels werden nog verzoeken en informatie gericht naar de VN-instanties omwille van nodeloos en onrechtmatig aanslepen van de rechtsprocedure, waardoor Bernardo opgesloten blijft.

            Het resultaat was meer dan bevredigend. Verschillende instanties van de VN richtten een brief tot de Guatemalteekse regering. De gewoonte in de VN wil dat bepaalde documenten (en in dit geval de brief naar Guatemala) pas een paar maanden later toegankelijk zijn voor het grote publiek. Zo kwam het dat de brief reeds gestuurd werd op 21 juni en we pas op 20 augustus inzage kregen. 

De ondertekenaars waren:

De Speciale Rapporteur voor de Rechten van Inheemse Volkeren

De Werkgroep Mensenrechten en Transnationale Ondernemingen en andere Bedrijven

De Speciale Rapporteur voor de Situatie van Mensenrechtenverdedigers

De Speciale Rapporteur voor de Onafhankelijkheid van Rechters en Advocaten

(José Francisco Cali Tzay- Speciale Rapporteur voor de Rechten van Inheemse Volkeren – foto Servindi)

De brief behelst 9 bladzijden. Hieronder enkele fragmenten:

‘In deze context willen wij de aandacht van uw regering vestigen op de informatie die wij hebben ontvangen over de criminalisering, de aanhouding en de schending van de waarborgen voor een eerlijk proces van de heer Bernardo Caal Xol, een inheemse Q’eqchi’-leider en verdediger van de mensenrechten uit Santa María Cahabón in het departement Alta Verapaz, die tot zeven jaar en vier maanden gevangenisstraf is veroordeeld.’ 

(…)

‘Wij betreuren het dat wij geen reactie hebben ontvangen van de regering en van Uwe Excellentie, vooral gezien de gevoelige aard van de beschuldigingen.’

(…)

‘Wij herinneren er nogmaals aan dat de vorige speciale rapporteur voor de rechten van inheemse volkeren tijdens haar officiële bezoek aan Guatemala in mei 2018 de heer Caal heeft bezocht in het detentiecentrum van Cobán in afwachting van het proces.’ 

De auteurs dringen er vervolgens op aan om aanvullende informatie of   opmerkingen alsnog te verkrijgen; enige gedetailleerde informatie over de redenen en de rechtsgronden voor de uitgevoerde onderzoeken en de misdrijven die Bernardo ten laste worden gelegd; informatie over de vertragingen in de procedure sinds 2018; uitleg over de maatregelen die zijn genomen om ervoor te zorgen dat Bernardo zijn rechten kan uitoefenen met betrekking tot een eerlijk proces; informatie over de gezondheids- en veiligheidsomstandigheden van Bernardo tijdens zijn opsluiting. Verstrekken van informatie over de maatregelen die de staat heeft genomen om ervoor te zorgen dat de verplichting tot raadpleging van inheemse volkeren uit hoofde van het IAO-Verdrag 169 wordt nageleefd. Aan het eind van de brief voegen de auteurs er een uitgebreide bijlage aan toe met verwijzingen naar de internationale wetgeving op het gebied van de mensenrechten

(foto: Prensa Comunitaria)

             ◙  Ex-generaals Benedicto Lucas García en Manuel Antonio Callejas y Callejas voor de rechterRechter Miguel Ángel Gálvez heeft de ex-generaals Benedicto Lucas García (voormalige chef van de generale staf van het leger) en Manuel Antonio Callejas y Callejas (voormalige chef van de afdeling inlichtingen van de generale staf van het leger) voor de rechtbank gedaagd.  

De Vereniging ‘Gerechtigheid voor Verzoening’ en het Bureau voor de Mensenrechten van het Aartsbisdom Guatemala (ODHAG) zijn van oordeel dat deze maatregel het eerste deel van het recht van de slachtoffers op waarheid en gerechtigheid herstelt. De organisaties herinnerden eraan dat de regering van generaal Fernando Romeo Lucas tussen 1978 en 1982 duizenden Maya-families ten onrechte als staatsvijanden bestempelde, waarop zij systematisch door militaire operaties werden aangevallen.

            ‘Vandaag vieren wij gerechtigheid, wel laat, maar de horizon van de herinnering en de strijd voor de waardigheid van de slachtoffers en overlevenden van de genocide komt nader,’ benadrukten zij.

Guido De Schrijver, Steungroep ‘Solidair met Guatemala’ , Lidorganisatie van EU-LAT Network  en van Europees Netwerk Oscar Romero Comités

Info Brief 208: 23 augustus 2021

◙ Manifestaties gaan door

            Zowat overal in het land werden opnieuw acties gelanceerd om het aftreden van president Alejandro Giammattei en procureur-generaal Consuelo Porras te eisen. 

Het lijkt wel het gevolg van een domino effect.

(foto:Prensa    Comunitaria)

            Vrijdag, 20 augustus. Rond acht uur  in de morgen hielden mensen van verschillende gemeenschappen en inheemse autoriteiten een bijeenkomst voor de Presidentiële Residentie in de hoofdstad om het aftreden van de president en de procureur-generaal te eisen. Ze hielden  een Maya-ceremonie om het daar aanwezige kwaad te zuiveren en de gewraakte ambte- naren te verzoeken hun post te verlaten. Een van de deelnemers verklaar- de dat de ceremonie werd gehouden ‘omdat het een huis is dat vol kwaad zit vanwege een corrupte president.’

            Op hun beurt demonstreerden voor de tweede achtereenvolgende dag autoriteiten van de ‘Plurinationale Regering van Noord Huehuetenango.’ Tijdens hun bijeenkomst op het kruispunt van het dorp Pett in Santa Eulalia verzamelden zij handtekeningen voor een gedenk- teken, die zij overhandigden aan Openbaar Ministerie van de gemeente.

            Evenzo concentreerden de bevolking en de autoriteiten van de Mam Raad zich vanaf 8 uur ’s morgens op de plaats die bekend staat als La Virgen, in het departement San Marcos.       Intussen mobiliseerden de bevolking en de autoriteiten van Yichk’isis, een microregio aan de grens met Mexico, zich in de Franja Transversal del Norte in de gemeente San Mateo Ixtatán.

 Interview met Thelma Cabrera

            Thelma Cabrera  is lid van de Politieke Leiding van het Comité voor Ontwikkeling van de Boeren (CODECA). In 2019 was zij presidentskandidaat voor de Beweging voor de Bevrijding van de Volkeren (MLP), waar zij in de eerste ronde vierde werd.

(foto: Nómada)

            In een interview zegt ze het volgende : ‘In de politieke grondwet van Guatemala komen de volkeren niet voor. Slechts in enkele artikelen, maar dat is geen originele deelname. In dit systeem van de creolen plundert de ambtenaar het geld van het volk, hij zegt dat het een salaris is, maar het is roof, oplichting van de bevolking. Daarom stellen wij een verlaging van het loon voor. Wij stellen ook de herziening voor van het mandaat, zodat een ambtenaar zijn trouw, zijn gewetensbekwaamheid kan bewijzen[1]; ze moeten verzaken aan die voorrechten, het schild moet weggehaald worden van degenen die nu met de stropdas aan stelen en niet naar de gevangenis gaan, ook al worden zij wegens corruptie aan de kaak gesteld. Integendeel, het zijn de verdedigers van Moeder Aarde die in de gevangenis belanden. Binnen het politieke systeem is er nog veel werk aan de winkel.’



Wat is de weg vooruit voor CODECA en het MLP?

‘Dat we doorgaan met de organisatie en de vorming van de bevolking, dat we als volk het volk wakker blijven schudden en met elkaar – intercultureel – blijven communiceren, dat we onze eigen domeintoegangen op sociale netwerken creëren, dat we in de alternatieve media van de volkeren aanwezig zijn. We hebben nog steeds behoefte aan opleiding, organisatie en mobilisatie. We willen een voorstel voor een grondwetgevende vergadering indienen. Verder het formuleren van een nieuwe politieke grondwet samen met de oorspronkelijke volkeren. Dat zou het geneesmiddel zijn voor dit kwaad. Ook belangrijk, de verbinding die kan worden gemaakt vanuit de strijd en het verzet, en niet vanuit datgene wat de patroon vooropstelt. Kortom, ons voorstel is een structurele verandering voor de opbouw van een Plurinationale Staat in Guatemala.’                                                                                                                                             (Bron: Marcha)

[1] Te vergelijken met het “niet-democratische” (sic) Cuba. Daar kan een functionaris tijdens zijn mandaat door de bevolking afgezet worden, indien hij zijn boekje te buiten gaat of niet beantwoordt aan de verantwoordelijkheid waarvoor hij verkozen werd. (red)

Guido De Schrijver, Steungroep ‘Solidair met Guatemala’, Lidorganisatie van EU-LAT Network  en van Europees Netwerk Oscar Romero Comités

Info Brief 207: 13 augustus 2021

◙ Manifestaties gaan door

            Het is wellicht van 2015 geleden dat bevolkingsroepen in Guatemala zo hardnekkig op straat blijven komen. Begonnen einde juli staan op 12 augustus nog altijd brede lagen van de bevolking op straat te manifesteren. Over het hele land worden  tientallen autowegen geblokkeerd. Na de oproep van de 48 kantons van Totonicapán, waaraan 200.000 boeren deel namen, riep ook het Comité voor Ontwikkeling van de Boeren (CODECA) tot actie op.

(foto: Vatican News)

            Het comité slaagde er ook in massaal volk op straat te krijgen. Ze eisen het aftreden van president Alejandro Giammettei en de procureur-generaal, María Consuelo Porras, naast de aanstelling van een overgangsregering en de installatie van een Plurinationale Volks- vergadering voor de hervorming van de Grondwet. 

            De Vereniging van studenten van de Universiteit San Carlos (AEU) sloot zich bij de demonstraties aan. Ex-militairen, ‘kaibiles’ (de moorddadige paracommando’s) en voormalige leden van de ‘Patrouilles voor Civiele Zelfverdediging,’ opgericht door ex-generaal en genocidair Efraín Ríos Montt, eisten de afgelopen maanden de goedkeuring van wetsontwerp 5664 op. Aangezien het initiatief in het Congres geen vooruitgang boekt, dreigden ze bij verschillende gelegenheden met mobilisaties en blokkades om de goedkeuring ervan te eisen. Een oud zeer dat hen in staat zou stellen een financiële vergoeding te ontvangen voor hun militaire dienstplicht, uitgeoefend tijdens het interne gewapende conflict. Ook zij sloten zich aan bij de aan gang zijnde demonstraties. 

            Ook kerkelijke kringen lieten zich  niet onbetuigd. De bisschoppenconferentie publiceerde een communiqué, de jezuïeten van Guatemala lieten van zich horen, de ‘Vereniging van Theologen van Guatemala’ publiceerde op haar beurt een brief en bisschop Rosolino  Bianchetti Boffelli van het diocees Santa Cruz del Quiché trok, samen met de clerus, de straat op om vreedzaam te demonstreren tegen het ‘Pact van de Corrupten.’ 

◙ Aartsbisschop tot de orde geroepen

            Maar op 11 augustus verscheen een communiqué, ondertekend door de voorzitter van de Bisschoppenconferentie, aartsbisschop Gonzalo de Villa y Vásquez en de secretaris-generaal, bisschop Antonio Calderón, waarin ze opmerken dat het doel van de organisatie van de burgeractiviteiten niet gericht moet zijn op het aftreden van Alejandro Giammattei, maar veeleer een beroep moet doen op zijn geweten, opdat hij zijn verplichtingen nakomt.

(foto: Prensa Comunitaria

            Op het afsluitingshek van de Metropolitaanse kathedraal werd een spandoek geplaatst. De boodschap was gericht aan de katholieke top, in het bijzonder aan aartsbisschop Gonzalo de Villa en luidde: ‘Het geloof is niet te koop.’ en ‘Jezus = Waarheid; Gonzalo = Judas; Verrader.’

◙ Het regime volhardt in de boosheid 

            Een nieuwe procureur voor corruptiebestrijding werd benoemd na het abrupte ontslag vorige maand van Juan Francisco Sandoval, die gedwongen was het land te ontvluchten. De pas benoemde ambtenaar wordt ervan beschuldigd de politieke oppositie van Guatemala te vervolgen en de corrupte elite te beschermen. 

◙ Veranderingen op til die de Latijns-Amerikaanse politieke kaart hertekenen

            De ‘Groep van Lima’ is een multilateraal orgaan dat op 8 augustus 2017  opgericht werd, na een bijeenkomst van vertegenwoordigers van 14 landen, waaronder naast een rits Latijns-Amerikaanse landen, de VS, Canada, de Organisatie van Amerikaanse Staten (die sterk onder de voogdij van de VS opereert) en de Europese Unie. Doel van de groep is de verkiezingsresultaten, door president Nicolás Maduro van Venezuela gewonnen, niet te erkennen en de democratie te herstellen.

            Peru verlaat nu, onder gloednieuwe president Pedro Castillo, dit orgaan en voegt zich bij Mexico, Bolivia en Argentinië op de lijst van naties die zich met hun vorige presidenten aansloten bij de oprichting van de Groep van Lima, maar zich nu kanten  tegen haar positie van permanente inmenging en interventiepolitiek onder druk van de VS. 

Guido De Schrijver, Steungroep ‘Solidair met Guatemala’ Lidorganisatie van EU-LAT Network  en van Europees Netwerk Oscar Romero Comités

Info Brief 206: 2 augustus 2021

◙ Massaal volksprotest

            Op donderdag 29 juli braken massale protesten uit om het aftreden te eisen van president Alejandro Giammattei en procureur-generaal, Consuelo Porras wegens corruptie en de aanpak van de pandemie. In verschillende delen van het land  werden minstens 20 wegversperringen opgeworpen en werd in de hoofdstad betoogd.

            Op vrijdag 30 juli waren ten minste zes wegen nog steeds geblokkeerd door de lokale bewoners.

            Andrea Ixchíu, berichtgeefster  van het Maya K’iche volk uit Totonicapán legde in een interview uit wat er op het spel staat.

(foto: Marcha Noticias)

            Deze nationale staking komt er vanwege verschillende grieven tegen de regering en de economische elites die, samen met de regering, het geweld nog hebben opgedreven. Er is een opeenstapeling van vermoeidheid, woede en onbehagen over de slechte aanpak van de pandemie, omdat er tot op heden geen nationaal vaccinatieplan is, omdat de kosten van het levensonderhoud nog meer gestegen zijn, kosten van de brandstofprijzen, het openbaar vervoer, de huur- prijzen, de prijs van het basisvoedselpakket. Tijdens de pandemie werden vele gemeen- schappen gemilitariseerd en vele misdrijven en schendingen tegen de waardigheid van de gemeen- schappen begaan en velen werden  van hun grond beroofd.

            Daarnaast is er het gezagsmisbruik van ambtenaren die zich via ministeries en posten van het beleid op illegale wijze hebben verrijkt ten koste van de verarming van de grote meerderheid. Een zeer laag percentage van de bevolking kon toegang krijgen tot de eerste vaccindosis. Er werd een loopje genomen met de waardigheid van de ambtenaren, met name in de gezondheidssector (dokters, verpleegsters, eerstelijnspersoneel) die niet voldoende voorraden ontvingen. De toename van het aantal besmettingen houdt niet op. Het dagelijkse aantal doden van mensen die sterven aan covid-19 stijgt. En we zien dat president Giamattei en de procureur-generaal van het Openbaar Ministerie, in plaats van de roep om transparantie en het juiste gebruik van overheidsuitgaven te beantwoorden, een reeks besluiten genomen hebben die de toch al kwetsbare Guatemalteekse instellingen nog verder ondermijnen. De druppel die de emmer deed overlopen is de afzetting van speciale aanklager Juan Francisco Sandoval, die de afgelopen jaren aan het hoofd stond van het speciale Parket tegen corruptie en straffeloosheid (FECI). Het arbitraire ontslag legde bloot hoe de procureur-generaal van het Openbaar Ministerie illegale handelingen van de huidige regering toedekte en criminele structuren versterkte, die door het FECI werden onderzocht en vervolgd, naast tal van overheidsfunctionarissen die sinds 2015 in de gevangenis zitten in verband met corruptiezaken. 

(foto: telesurtv.net)

            Welke sectoren waren de drijvende kracht achter de oproep voor een nationale staking?Wat wij ‘het epicentrum van de strijd van de volkeren’ noemen, komt vanuit  de inheemse regering van de 48 kantons van Totonicapán.  

Eerst werd geëist dat president Giammattei zich niet met de onderzoeken van FECi bemoeit en dat hij het beheer en vooral de aandacht voor de covid-19-pandemie op zich neemt en er zich meer voor inzet. Deze eisen werden niet ingewilligd. Daarop werd er vanuit de 48 kantons van Totonicapán opgeroepen tot organisatie en nationale eenheid, waarbij ook meerdere inheemse volkeren opstonden om zich te mobiliseren en vanuit verschillende delen van het land de straat, de pleinen en de snelwegen op te gaan, vanuit verschillende delen van het land. En dus hebben we van daaruit opgeroepen tot deze Plurinationale Staking. De Maya’s, Garifuna, Xinca en mestiezen zijn massaal in de vier hoeken van het land naar buiten gekomen om de eis kracht bij te zetten voor het aftreden van de openbare aanklager Consuelo Porras en de president.  

(Daniel Pascual van CUC – foto: Soy502)

            Daarnaast zijn er in elk gebied specifieke eisen, de teruggave van inheemse grond, respect voor de rechten van de inheemse volkeren, de eerbiediging van het recht op overleg wanneer gemeenschappen worden belaagd door mijnbouw. Elders vragen zij om een verlaging van de prijs van het basisvoedselpakket, brandstof, tarieven van het openbaar vervoer.  

Guido De Schrijver – Steungroep ‘Solidair met Guatemala’ Lidorganisatie van EU-LAT Network  en van Europees Netwerk Oscar Romero Comités