U gebruikt een verouderde browser. Wij raden u aan een upgrade van uw browser uit te voeren naar de meest recente versie.

Midden-Amerika vandaag - Radio Interview - 2 juni 2015

Posted 2-6-15

In heel Midden-Amerika zijn er grote problemen van onrecht, corruptie, moorden.
De bevolking komt op straat en eist soms nieuwe regeringen!

Hier volgt een interview van Radio 1 DE OCHTEND met Guido De Schrijver.

Laten we beginnen bij het land dat u wellicht het beste kent, GUATEMALA. Daar zijn vorig weekend duizenden mensen op straat gekomen. Wat is daar aan de hand?

De malaise onder de bevolking groeit al vele jaren. Die is nog vergroot tijdens deze regering, die begin volgend jaar haar mandaat beëindigd. Er zijn namelijk verkiezingen in de maand september dit jaar.

We kunnen zeggen dat de staat Guatemala door de georganiseerde misdaad gegijzeld is. Regeringsinstellingen werden door de jaren heen zowat in alle sectoren geïnfiltreerd, onder meer door de drugsmaffia. Enkele belangrijke Mexicaanse drugskartels controleren bepaalde gebieden in Guatemala.

Neem nu het leger: Na het beëindigen van een jarenlang durend intern gewapend conflict werden uiteindelijk eind 1996 de vredesakkoorden ondertekend. Een van de belangrijke afspraken was dat het leger, nadat het de hele samenleving gemilitariseerd had, terug de kazernes in moest. Vooral onder de huidige regering zijn ze terug volop aanwezig in het straatbeeld. Zogezegd omdat de nationale politie de veiligheid niet kan garanderen. Statistieken echter wijzen erop dat net daar waar het leger intensief aanwezig is het aantal moorden ook hoog scoort.

En het gerecht: ook het gerecht en de magistratuur zijn geïnfiltreerd door ex-militairen, militairen en machtige burgers. Zij zetten de rechtspraak naar hun hand. Bijvoorbeeld: In mei 2013 werd ex-generaal Efraín Rios Montt veroordeeld tot 80 jaar opsluiting voor genocide. Tien dagen later werd het proces nietig verklaard.

De economie: Een van de belangrijkste oorzaken van de huidige sociale conflicten zijn de multinationals, vooral deze die bij middel van open mijnbouw delven naar goud, zilver en tin. Daarnaast ook de stuwdambouwers. Zij vernietigen de habitat waar vooral de Mayabevolking woont. De internationale Arbeidsorganisatie (IAO) lanceerde vroeger de overeenkomst 169. Verscheidene landen, waaronder ook Guatemala, ondertekenden de overeenkomst. Daardoor verplicht de staat zich ertoe om de autochtone bevolking te consulteren bij ingrijpende initiatieven. Dit gebeurt niet in Guatemala. De bevolking zelf neemt het initiatief in handen en heeft reeds  meer dan 80 volksreferenda gehouden.

Ook de vraag van onder meer Europa naar bio-energie maakt dat grote landeigenaars de landbouwbevolking verdrijven om meer grond beschikbaar te stellen voor het telen van Afrikaanse palm en suikerriet.

En dat gaat blijkbaar over corruptie binnen verschillende domeinen.

 Corruptie is een oud zeer. In 2007 ging de staat Guatemala akkoord met de Verenigde Naties om een internationale commissie tegen de straffeloosheid in het land (CICIG) te installeren. Sindsdien heeft die commissie een indrukwekkend aantal gevallen van georganiseerde misdaad en verregaande corruptie ontmaskerd en doorgegeven aan het gerecht.

De commissie ontdekte een netwerk van belangrijke personen, waaronder leden van de regering, die voor vele miljoenen de belastingen hielpen ontduiken bij de invoer van producten. De spil van het netwerk lag bij het secretariaat van de vicepresidente Roxana Baldetti.

Die ontmaskering deed de emmer overlopen. Enkele weken geleden kwamen duizenden mensen op straat, niet alleen in de hoofdstad, maar ook in verschillende provinciesteden. Ondertussen trad de vicepresidente af.

Het ging om een typisch protest van de 21e eeuw: gedecentraliseerd, samengeroepen door sociale netwerken, gepromoot door hoofdzakelijk stadsbewoners Het ging er om een collectieve woede tegen de politieke klasse in zijn geheel, tegen de politieke partijen zonder uitzondering. 'We zijn niet van links en niet van rechts, we zijn van onder en we gaan naar dezen die boven staan.' Een groot deel van de massa waren inderdaad jongeren, feministische groepen, studenten van de verschillende universiteiten, leden van de holebi-beweging en leden van HIJOS (de kinderen van eertijds opgepakte en verdwenen ouders en familieleden). Ze werden geboren in de jaren '80 en vooral in de jaren '90 en weigeren nog langer door de volwassenen en de politieke partijen gedefinieerd te worden als politiek onverschilligen.)

Onder de druk van de publieke opinie trad de vicepresidente af. Maar de publieke opinie wil ook de president de laan uitsturen. Hij is een ex-generaal en wordt beschuldigd van medeplichtigheid aan de genocide van de jaren 80.

Iets zuidelijker ligt EL SALVADOR. En dat land heeft een bijzonder bloedige maand achter de rug. Daar zijn in mei meer dan 600 mensen door geweld om het leven gekomen. Veel meer dan anders?

De bevolking telt op dit ogenblik meer dan 6 miljoen inwoners. Bijna 3 miljoen Salvadoranen leven in het buitenland, met andere woorden ongeveer 40% van de bevolking. De overgrote meerderheid leeft in de Verenigde Staten, meestal zonder papieren. Deze uittocht geldt ook voor landen als Guatemala en Nicaragua. Maar de Amerikaanse regering stuurt elke week vliegtuigen vol mensen zonder papieren terug naar hun land. In de VS kwamen velen onder hen in contact met georganiseerde jeugdbenden. Die praktijk namen ze met zich mee naar Centraal-Amerika en pasten die volop toe in eigen land.

Over het hoge aantal moorden van de voorbije weken zei Rosa Chávez, hulpbisschop van de hoofdstad San Salvador, dat onderscheid moet gemaakt worden tussen personen die gedood worden door interne conflicten van die jeugdbendes of door de drugshandel enerzijds en anderzijds slachtoffers die daar niks mee te maken hebben.

Er gebeuren daar bijna 20 moorden per dag. Da's meer dan in de jaren van de burgeroorlog. Hoe kan zoiets?

Het hoog aantal dagelijkse moorden geldt ook voor Guatemala. Na het beëindigen van het intern gewapend conflict van de jaren 80 en 90 in die landen bleef een enorme hoeveelheid wapens circuleren onder de bevolking. Velen hanteren hun wapen als een bron van inkomsten, door roofovervallen en moord. Daarnaast worden ook veel politieke moorden bedreven door politie en leger in een soort opruimingsactie. Dit laatste geldt vooral voor Guatemala.

De Salvadoraanse president is een ex-guerillero, die vorig jaar aan de macht is gekomen. Krijgt hij alle schuld voor de onveiligheid?

Jaren geleden bevochten de leden van de twee belangrijkste jeugdbendes Salvatrucha en M-18 elkaar bij het veroveren en controleren van grondgebied. Vandaag blijkt dat ze hun pijlen vooral gericht hebben op de politie. De agenten gaan op hun beurt jeugdbendes zwaar te lijf. Na kritiek op het beleid zei de president: 'we hebben reeds meer dan 200 structuren van jeugdbendes ontmanteld en meer dan 10 000 bendeleden opgepakt.'

De chefs van de benden die in gevangenis zitten regelen en bevelen moordpraktijken van achter de tralies.

Ook de alomtegenwoordige praktijk van afpersing is oorzaak van moord. 

Onveiligheid en die zogenaamde 'Maras', bendes...Daar kan ook buurland HONDURAS van meespreken.

 In 2009 werd president Zelaya illegaal van de macht verdreven. Sindsdien is de crisissituatie in het land niet meer verdwenen. Tijdens de Sandinistische regering in Nicaragua vanaf de jaren 80 installeerden de VS een Amerikaanse legerbasis in Palmerola in Honduras. Vandaar trainden en bewapenden ze Nicaraguanen die de grens overgingen en zich verzetten tegen de Sandinisten, die democratisch aan de macht gekomen waren. Tot vandaag kunnen de VS vanuit Palmerola indien nodig ingrijpen. De VS steunen de kant van de machthebbers in het land.

In Honduras bestaat een zwaar conflict tussen grote landeigenaars en coöperaties van boerenfamilies. Grootgrondbezitters maken zich eigen van gronden van boerenfamilies onder meer om Afrikaanse palm te telen voor de bio-energie. Wanneer de bevolking zich verzet worden boerenleiders vermoord.

Dan is er nog NICARAGUA, waar ook al een ex-guerillero, Daniel Ortega, de leiding heeft.

Vergeleken met de andere Centraal-Amerikaanse landen kan men stellen dat het ongenoegen van de bevolking er laag is. De regering programmeert initiatieven om de landelijke bevolking te steunen. Er zijn wel misnoegde sectoren van de maatschappij. Bijvoorbeeld om de steun van de kerk naar zich toe te trekken heeft de regering ingestemd om bepaalde vrouweneisen, onder andere abortus, naast zich neer te leggen. Daardoor jaagt de regering bepaalde sectoren van de maatschappij tegen zich in het harnas.

Hoe zit het met dat alternatief voor het Panama-kanaal dat daar moet komen?

Inderdaad, vooral dit recent initiatief verwekt veel onrust. De regering heeft een contract ondertekend met Chinese ondernemers om het inter-oceanisch kanaal te graven. Dit stuit op veel weerstand, tenminste bij de bevolking die woont in de gebieden die zullen ontruimd worden. Ook ecologisten vrezen voor het milieu. Er wordt gezegd dat de president de kaart van de Chinezen trekt om de VS die historisch altijd de plak gezwaaid heeft in Nicaragua ver van zich af te houden.

Geeft hij de Chinezen vrij spel?

Niemand heeft er zicht op waar dit avontuur Nicaragua brengt. China zou voor 100 jaar de rechten op het kanaal verwerven. Het kostenplaatje zou oplopen tot het astronomisch cijfer van 200 miljard dollar.

Is er dan geen enkele lichtpunt in de hele regio?

Centraal Amerika staat niet alleen. De Europese Unie is de grootste donor ter wereld voor Centraal-Amerika. Het zette na het beëindigen van de intern gewapende conflicten een soort Centraal-Amerikaans Parlement (Parlacen) op de rails.

De Europese Unie heeft onlangs een vrijhandelsakkoord gestart met de regio. Op zich niet zo positief, omdat Centraal Amerika niet op kan tegen de machtige economie van de Europese Unie.

 

Maar anderzijds is het zo dat beide blokken verplichtingen en beloftes tegenover mekaar hebben, ook wat betreft de eerbiediging van de mensenrechten.  Dat vrijhandelsakkoord brengt met zich mee dat de Europese Unie aandringt om de grenzen tussen de Centraal-Amerikaanse landen zoveel mogelijk te vervagen. De Europese Unie heeft een permanent kantoor in de hoofdstad Guatemala en kijkt met argusogen naar de ontwikkelingen.

 

Ook de Verenigde Naties volgen van dichtbij de situatie in Centraal Amerika op. De VN heeft ook een permanent kantoor in de hoofdstad Guatemala. In die zin kunnen de Centraal-Amerikaanse regeringen niet al te ver uit de band springen.

 

Wel staat de regio, ook geografisch, in de schaduw van de VS. En die hebben in het verleden bewezen dat de bevolking van Centraal-Amerika niet moet rekenen op enige steun van die kant.

 

Maar in het geval van Guatemala bijvoorbeeld zien we dat sinds enkele jaren de verschillende Maya etnieën zich meer en meer gaan organiseren, terwijl ze tot nog toe aan de rand van de openbare geschiedenis gehouden werden. Na het beëindigen van het intern gewapend conflict en de ondertekening van de vredesakkoorden is er een belangrijk proces van bewustwording van eigen waardigheid onder de Mayabevolking ontstaan. Dat is hoopvol over de toekomst.