U gebruikt een verouderde browser. Wij raden u aan een upgrade van uw browser uit te voeren naar de meest recente versie.

De goddelijke wraak

Posted 19-4-15

35 jaar geleden werd aartsbisschop Oscar Arnulfo Romero van San Salvador in volle eucharistieviering neergekogeld. De kalender stond op 24 maart 1980. Sindsdien is de prelaat nooit meer weggeweest. Je komt hem overal tegen, op posters en affiches in huiskamers en in sommige kerken, op kantoren van mensenrechtenorganisaties en tijdens de jaarlijkse herdenkingsdag op spandoeken. Om de vijf jaar gaf het Romero Comité van San Salvador er een flinke boost aan en mobiliseerde honderden boeren, arbeiders, huismoeders en leerlingen van colleges.

De voorbije maand maart kende een ongemeen succes. Alles had te maken met het feit dat paus Franciscus de poort wagenwijd openzette om de aartsbisschop, die tijdens zijn leven niet danig op begrip vanuit de officiële kerk kon rekenen, zalig te verklaren. Maar nu was het hek van de dam.

Ik zag het allemaal voor mijn ogen gebeuren. Ik was vanuit Guatemala naar San Salvador gereisd om de Internationale Bijeenkomst van Oscar Romero Comités (SICSAL) bij te wonen.

 

De steungroep 'Solidair met Guatemala' is een lidorganisatie van het Europees net van Oscar Romero Comités. Ikzelf vertegenwoordig dan weer dat Europees net in CIFCA. Dat is een verzameling van Europese NGO's en comités die zich toeleggen op politiek lobbywerk bij de Europese instanties in Brussel (vooral het Europees Parlement en de Commissie), daar waar het gaat over de relaties van de Europese Unie met Midden-Amerika en Mexico.

 

Het secretariaat van de internationale Oscar Romero Comités had vijf dagen uitgetrokken waarbij we ons intensief bogen over de grote uitdagingen die Latijns-Amerika vandaag bezighouden.

Maar daarover zal ik het hebben in een volgende bijdrage.

 

Tussendoor kregen we de kans om deel te nemen aan de activiteiten die de hoofdstad in hun greep hielden. In de vroege avond zakten we in stoet met brandende kaarsen af naar het centrum, waar vóór de kathedraal een eucharistieviering plaats greep. De hoofdcelebrant was de huidige aartsbisschop van San Salvador.

 

Hun kar gekeerd

Ik hoorde iemand zeggen: 'Jarenlang hebben ze zich minachtend over hem uitgesproken, een opruier, een guerrillero, de communist. Maar nu de paus er zich mee gemoeid heeft en Romero op 23 mei zalig verklaard wordt, reppen ze zich allemaal halsoverkop om er op de valreep bij te zijn en hem te eren. Dat is de goddelijke wraak.' Ik vond het een spontane en terechte reactie van de man. In zich niets bijzonders. Op dat vlak herhaalt de geschiedenis zich voortdurend, bij leven verguisd, in de dood in ere hersteld.

Maar ik stond wel danig perplex toen ik een dag later een krasse homilie hoorde uitspreken in de kapel aan hetzelfde altaar waar de aartsbisschop doodgeschoten werd. De viering werd voorgegaan door don Raúl Vera, dominicaan en bisschop van het diocees El Saltillo in het noorden van Mexico, samen met onder meer de Vlaamse Philip Dickmans, bisschop van een diocees in Brazilië. De Procureur van de Mensenrechten, die aanwezig was, nam ook het woord. Zelfs de President van de republiek, Sánchez Cerén, een voormalige guerrillacommandant, zat tussen de aanwezigen. Padre Juan Chopín, pastoor van de parochie in San Vicente, een stadje in het binnenland, maar ook directeur van de theologische faculteit van de Don Bosco universiteit, deed de homilie. Hij bleek niet zo heel bekend te zijn. Een van de talrijke journalisten tikte mij op de schouder en vroeg wie hij was. Wist ik veel op dat ogenblik.

Zonder veel emotie in zijn stem, als een onderwijzer die huiswerk aan zijn leerlingen meegeeft, gebood hij dat iedereen, bisschoppen, priesters en leken die de aartsbisschop de rug toekeerden en voor communist links lieten liggen, vergiffenis vraagt, en wel openlijk vergiffenis vraagt; dat de politieke partijen de christelijke symbolen uit hun emblemen en vlaggen halen, vooral de ARENA partij (ARENA werd gesticht door Roberto D'Aubisson, aanvoerder van een doodseskader dat Romero vermoordde); dat de Amerikaanse regering het zelfbeschikkingsrecht van de volkeren, ook van Venezuela, moet eerbiedigen en dat de amnestiewet voor oorlogsmisdadigers ongedaan gemaakt wordt. Het applaus kon niet op.

 

In de ondergrond

 

Op 24 maart, de dag van de moord, trokken we in manifestatie door de straten, vooral omringd door basisbewegingen en arbeiders. We eindigden aan de voet van de kathedraal, maar doken de crypte in. Jaren geleden was ik getuige van een symbolische en tegelijk zeer reële opdeling van kerkelijke gelederen. Bovengronds in de ruimte van de kathedraal werd de eucharistie gevierd door de aartsbisschop en een schare aanverwante mijtendragers. In de ondergrond, in de crypte, waar aartsbisschop Oscar Romero begraven ligt, vierden enkele bisschoppen en een heel aantal priesters en leden van de basisgemeenschappen hun eucharistie.

 

Deze keer zal de viering in de crypte in het geheugen blijven hangen vanwege de homilie van weer eens padre Juan Chopín. Hij verwees naar het Vaticaan, dat Romero martelaar verklaarde, omdat hij vermoord werd vanwege 'haat tegen het geloof!'

'Wanneer men het heeft over haat tegen het geloof moet men zich afvragen wie is het die haat draagt, waarom draagt hij haat en wie haat hij. In dit geval is niet alleen Roberto D'Aubisson de aangeklaagde, maar wel een groep individuen, de elite, de oligarchie, zij die zulk soort mensen inhuren om te moorden, dus moeten we ons niet blind staren op een persoon, maar uitkijken wie er achter zit.' Hij vervolgde: 'de motieven van de haat waren voorzeker de getuigenissen die in dit geval Monseigneur Romero gaf, en die streefden naar openheid, liefde voor de armen.' 'Dat stoort velen, het stoort de rijken van dit land, want het draagt bij tot de organisatie van de arbeiders.'

 

Guido De Schrijver